Birleşmiş Milletler Günü Dökümanları

yorumsuz
1.004 kez okundu

 

“24 EKİM”

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER GÜNÜ

     Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra bir araya gelen büyük devletler, ABD Cumhurbaşkanı Wilson’un önderliğinde “Milletler Cemiyeti” adı altında bir birlik kurmuşlardı. Bu birlik; silahlanmayı durdurmayı, saldırıya uğrayan devletlere yardım etmeyi, anlaşmazlıkları barış yoluyla çözümlemeyi ve savaşa engel olmayı amaçlıyordu. Ne yazık ki birlik, amaçlarını gerçekleştiremedi ve II. Dünya Savaşı patlak verdi.

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra dünya devletlerinin barış içerisinde yaşayabilmeleri için yeniden çalışmalara başlandı. Başta Amerika olmak üzere Sovyetler Birliği, İngiltere ve Çin arasında bazı görüşmeler yapıldı. Bu devletler, Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın amaçlarını hazırladılar. Daha sonra 51 devletin katılımıyla San Fransisko şehrinde toplandılar. 24 Ekim 1945’te Birleşmiş Milletler Antlaşması’nı imzaladılar. Böylece Birleşmiş Milletler Teşkilatı kurulmuş oldu. Atatürk’ün “Yurtta barış, dünyada barış” ilkesini amaç edinen Türkiye, bu teşkilatın kurucuları arasında yerini aldı.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLERİN BAŞLICA AMAÇLARI ŞUNLARDIR:

  1. Anlaşmazlıkları çözüme bağlayarak barışı korumak.
  2. Halkların, hak elitliği ilkesine dayanarak uluslar arasında dostluğu geliştirmek.
  3. Dünya sorunlarının çözümünde uluslar arası iş birliğini sağlamak.
  4. Bütün bu amaçlara ulaşma çabasında ulusları bir araya getirecek hizmetler sunmak.

Birleşmiş Milletler yasasına göre örgütün, altı temel organı vardır: Genel Kurul, Güvenlik Konseyi, Uluslar Arası Adalet Divanı, Ekonomik ve Sosyal Konsey Vesayet Konseyi ve Genel Sekreterlik’tir.

Genel Kurul; üye devletlerden oluşur. Her üye devletin Genel Kurul’da bir oyu vardır. Genel Kurul, Birleşmiş Milletler’in çeşitli kuruluşlarının çalışmalarını denetler. Her türlü uluslar arası konuda görüş bildirme, öneri getirme yetkisi vardır. Kararlar oy çokluğu ile alınır.

Güvenlik Konseyi; uluslar arası barış ve güvenlikten sorumludur. Konseyin 15 üyesi vardır. Bu üyeleri beşi (İngiltere, Fransa, ABD, Çin ve Rusya) Güvenlik Konseyi’nde her zaman yer alı ve daimi üyeler olarak bilinir. Diğer on üye Genel Kurulca iki yıllık bir süre için seçilir. Daimi üyelerin veto hakkı vardır.

Uluslar arası anlaşmazlık çıkınca Güvenlik Konseyi, barışçı yollardan çözüm yolları arar. Eğer anlaşmazlık silahlı çatışmaya dönüşmüş, ateşkes sağlanamamışsa üye ülkelerin askerlerinden oluşan BM Barış Gücü sorunlu bölgeye gönderilebilir.

Ekonomik ve Sosyal Konsey; ırk, din, dil  gibi konularda ayrımcılık gözetmeden yoksullara, hasta ve okuma yazma bilmeyenlere yardım elini uzatan bir örgüt ağı kurmuştur.

Vesayet Konseyi; kendini yönetemeyen sömürge ülkelerinin, ekonomik, sosyal ve kültürel haklarını korur.

Uluslar Arası Adalet Divanı; Birleşmiş Milletler’in hukuk mahkemesidir. Uluslar arası hukukla ilgili olarak kendisine gelen sorunlara ilişkin önerilerde bulunur.

Genel Sekreterlik; Birleşmiş Milletler’in kararlarını uygular. Sekreterlik çalışanları Birleşmiş Milletler’e bağlılık andı içerler ve kendi ülkelerinden buyruk almazlar.

Birleşmiş Milletler Programları ve Diğer Organları

 

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD)
Daimi organlardan biri olarak 1964 yılında kurulan Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı, Genel Kurul’un ticaret ve kalkınma alanındaki ana organıdır. Görevi özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki ticari ve ekonomik kalkınmayı hızlandırmaktır.

UNCTAD, Birleşmiş Milletlerin kalkınma ve bununla ilgili ticaret, finans, teknoloji, yatırım ve sürdürülebilir kalkınma gibi çalışmalarından sorumludur. Başlıca hedefi gelişmekte olan ülkelerin ve geçiş dönemindeki ekonomilerin dünya ekonomisine uyum sağlamasına yardımcı olmak ve ticaret ve yatırım yoluyla kalkınmayı teşvik etmektir. UNCTAD, hedeflerine ulaşmak için araştırma ve politika analizleri, uluslararası müzakereler, sivil toplum ve iş sektörüyle teknik işbirliği yapar ve etkileşimi sağlar.

UNCTAD’ ın en üst politika saptama organı olan UNCTAD Konferansı, 193 üye ülkeden (Vatikan dahil) oluşur ve 4 yılda bir toplanır. 10. Konferans 2000 yılında Bankok’ta düzenlenmiştir;

UNCTAD XI 2004 yılı Haziran ayında Brezilya’nın Sao Paolo şehrinde yapılmıştır. İcra organı olan Ticaret ve Kalkınma Kurulu, sekreterya çalışmalarını gözden geçirmek üzere her yıl düzenli olarak toplanır.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) XII. Bakanlar Toplantısı 20-25 Nisan 2008 tarihlerinde Gana’nın başkenti Akra’da düzenlendi.

Yıllık yaklaşık 45 milyon dolar olan işletme bütçesi, Birleşmiş Milletlerin düzenli bütçesinden karşılanır. Yaklaşık 24 milyon dolar olan teknik işbirliği faaliyetleri bütçe dışı kaynaklardan karşılanır. Bünyesinde yaklaşık 400 çalışanı vardır. Başlıca yayınları: Ticaret ve Kalkınma Raporu, Dünya Yatırım Raporu, Az Gelişmiş Ülkeler Raporu, UNCTAD İstatistik El Kitabı, E- Ticaret ve Kalkınma Raporu, Deniz Ulaşımı, ve Afrika’da Ekonomik Kalkınma Dergisi’dir.

 

Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC)
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) ve Dünya Ticaret Örgütü (WTO) adına ticari kalkınma alanında işletmelere idari işler ve işletme yönetimi konularında teknik destek sağlayan kuruluşun adı Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC)’ dir. Gelişmekte olan ve geçiş dönemindeki ekonomilere -özellikle de işletmelere– yüksek ihracat potansiyelini gerçekleştirme ve ithalat faaliyetlerini arttırma çabalarında destek olur.

ITC’nin amaçları: gelişmekte ve geçiş döneminde olan ekonomilerdeki kuruluşların çok taraflı ticaret sistemine uyumunu kolaylaştırmak; ticari kalkınma stratejilerini tasarlamak ve uygulama yönündeki ulusal çabaları desteklemek; hem kamusal hem de özel temel ticari destek hizmetlerini güçlendirmek; kritik öneme ve imkana sahip sektörlerde ihracat performansını yükseltmek; ve özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (SME) olmak üzere iş aleminde uluslararası rekabeti teşvik etmektir.

Merkezin teknik programları şunları içermektedir: stratejik ve operasyonel pazar araştırmaları, danışmanlık hizmetleri, ticari bilgi yönetimi, ihracat hacmi artırılması eğitimi, sektörel odaklı ürün ve pazar kalkınması, hizmetler sektörü, ve uluslararası satın alma zinciri yönetimi.

ITC programları WTO ve Birleşmiş Milletlerce eşit oranda finanse edilir. Merkez, ayrıca, yararlanıcı ülkelerin talep etmesi halinde, yabancı hükümetler ve sivil toplum kuruluşlarının gönüllü katkılarıyla projeler yürütür. Yıllık bütçesi yaklaşık 33 milyon dolardır. Dış hizmette bulunan yüzlerce danışmanın dışında merkezde yaklaşık 200 personel çalışmaktadır.

Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç ile Mücadele Ofisi
Eski adı Uyuşturucu Kontrolü ve Suç Önleme Ofisi (1997 yılında kuruldu) olan Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç ile Mücadele Ofisi, Birleşmiş Milletlerin uyuşturucu kontrolü, suç önleme ve terörizmle ilgili konulara dikkat çekme kabiliyetini arttırmak için kurulmuştur. Uyuşturucu ve suç diye iki bölümden oluşur.

Uyuşturucu ile mücadele programı, Birleşmiş Milletlerin uyuşturucu kontrol faaliyetlerinin koordinesinden ve yönetiminden sorumludur. Uyuşturucu kontrol konularında, uyuşturucu kullanımı ile ilgili istatistiklerde, tutuklama ve eğilimlerde üye devletlere teknik danışmanlık hizmeti verir; yasa taslağı hazırlamaya yardım eder ve adli memurları eğitir. Program ayrıca dünyayı uyuşturucu kullanımının tehlikelerine karşı eğitmeye, uyuşturucu üretimi, ticareti ve uyuşturucu bağlantılı suça karşı uluslararası işbirliğini güçlendirmeye çalışır.

Suç ile mücadele programı, suç önleme ve ceza hukuku alanlarındaki faaliyetlerden sorumludur. Hukuk kurallarını güçlendirmek, tutarlı ve geçerli ceza hukuku sistemini teşvik etmek için üye devletlerle birlikte hareket eder. Uluslararası organize suçlar, yasadışı insan ve silah kaçakçılığı, mali suçlar, yolsuzluklar ve terörizmle mücadeleye özel önem verir.

UNODC’nin New York ve Brüksel’deki irtibat ofislerinin yanı sıra dünya çapındaki 22 ofis ağı ile ulusal, bölgesel ve küresel düzeyde çalışan yaklaşık 500 personeli vardır. 166,4 milyon dolar uyuşturucu programına ve 15.5 milyon dolar suç programına ayrılan bütçesi 2002-2003 yıllarında 181.9 milyon dolardı. Uyuşturucu programı kaynaklarının yüzde 99’u ve suç programının yüzde 49’u gönüllü katkılardan; geri kalanı da Birleşmiş Milletlerin düzenli bütçesinden karşılanır.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP)
Birleşmiş Milletler Çevre programı 1972 yılında kuruldu. Programın görevi çevre koruması konusunda, ulusların ve insanların yaşam kalitelerini gelecek nesillerinkini feda etmeden yükseltmeye öncülük etmek ve bu konuda ortaklıkları teşvik etmektir.

Çevre alanında Birleşmiş Milletlerin başlıca organı olan UNEP, küresel çevre gündemini belirler, Birleşmiş Milletler sistemi içinde sürdürülebilir kalkınmanın çevresel boyutunun uygulanmasını sağlar ve küresel çevre koruma faaliyetlerinin savunuculuğunu yapar.

UNEP’in 58 ülkeden oluşan İdare Konseyi yılda bir toplanır. Programlar, hükümetlerin gönüllü katkılarından oluşan ve vakıf fonu ve Birlemiş Milletler düzenli bütçesinden küçük bir ödenekle desteklenen Çevre Fonu ile finanse edilir. 2003-2004 bütçesi 130 milyon dolardır, 605 tane çalışan personeli vardır.

Merkez: Birleşmiş Milletler Bulvarı, Gigiri, Posta Kutus 30552, Nairobi, Kenya
Tel: (254-20) 621-234; Fax: (254-20)624-489/490; E-posta: cpiinfo@unep.org

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP)
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı, BM’nin küresel kalkınma ağını oluşturur. Değişim yanlısı olan UNDP, ülkeleri bilgi, deneyim ve kaynakla buluşturur ve halklarına daha iyi bir yaşam kurmaları için yardım eder. UNDP, 160’dan fazla ülkede, küresel ve ulusal kalkınma engellerine karşı yerel unsurlarla birlikte çözüm önerileri üretir. Ülkeler, yerel potansiyellerini geliştirirken, UNDP’nin ve onun geniş bir alanda faaliyet gösteren ortaklarının uzmanlığına başvururlar.

Dünya liderleri, 2015 yılı ortasına kadar yoksulluğun önüne geçme hedefini de içeren Bin Yıl Kalkınma Hedeflerini gerçekleştirme taahhüdünde bulundular. UNDP bu hedeflere ulaşılmak üzere harcanan küresel ve ulusal çabaları bir araya getirerek koordinasyonu sağlar. UNDP’nin temel çalışma alanlarını demokratik yönetişim, yoksulluğun azaltılması, kriz yönetimi ve acil yardım, enerji ve çevre, bilgi ve haberleşme teknolojileri ve HIV/AIDS oluşturur.

UNDP ayrıca; BM Sermaye Geliştirme Fonu’nu (UNDCF), BM Kadınlar Kalkınma Fonu’nu (UNIFEM) ve BM Gönüllülerini yönetir. Hem gelişmiş, hem de gelişmekte olan ülkeleri temsil eden 36 üyesi bulunan İcra Kurulu tarafından yönetilir. Önemli yayınların arasında yıllık İnsani Kalkınma Raporu yer almaktadır.

 

BM Kadınlar Kalkınma Fonu (UNIFEM)
BM Kadınlar Kalkınma Fonu, kadın haklarının güçlendirilmesi ve cinsiyet eşitliğini teşvik etmektedir. Kadınların, planlama ve kalkınmanın her safhasında aktif katılımını sağlamaya çalışır. Ayıca, Birleşmiş Milletler sistemi içinde, kadınların ihtiyaçlarını ve endişelerini ulusal, bölgesel ve küresel gündemde yer alan tüm kritik konularla bağlamaya çalışan bir katalizör gibi hareket etmektedir.

Kurulduğu 1976 yılından bu yana UNIFEM, gelişen dünyada kadınların siyasi, ekonomik ve sosyal haklarının güçlendirilmesi çalışmaları kapsamında kadın haklarını destekleyen ve teşvik eden tüm proje ve girişimlere destek vermektedir. Bu destek, kadınların çalışma koşullarını yükseltmek için çalışan küçük siyasi parti temelli kuruluşlardan halk eğitimine ve cinsiyete duyarlı kanunlarının tasarlanmasına kadar çeşitlilik göstermektedir.

UNIFEM, UNDP bünyesinde özerk bir yapıda çalışır. Her bölgenin temsilcilerinden oluşan Danışma Komitesi ve UNDP İcra Kurulu’na rapor verir. UNIFEM, 14 yöresel ofisi ile bölgesel ve ülke çapında temsil edilir. Yıllık bütçesi yaklaşık 35 milyon dolardır.

.

Birleşmiş Milletler Gönüllüleri (UNV)
BM’nin gönüllü kanadı olan Birleşmiş Milletler Gönüllüleri programı, yaklaşık 150 ülkede barışı, yardım ve kalkınma girişimlerini destekler. 1970 yılında Genel Kurul tarafından oluşturulan Birleşmiş Milletler Gönüllüleri, BM Kalkınma Programı tarafından yönetilir ve UNDP/UNFPA’ya rapor verir. UNDP, ülke ofislerinde gönüllü göndermek ve gönüllülük fikrini teşvik etmek için çalışır. Gönüllülüğe dayalı bir program olan UNV, Birleşmiş Milletler ailesi içinde ve uluslararası girişimler bazında emsalsiz bir konumdadır. Meslek hayatının en verimli döneminde olan profesyonelleri sektörel ve toplumsal projelerde, insani yardım faaliyetlerinde ve insan hakları ve demokrasinin teşviki çalışmalarında görevlendirir.

Yılda yaklaşık 160 milletten 5000’den fazla UNV mensubu, gelişmekte olan 140 ülkede faaliyet göstermektedir. Çalışanların 2/3’ü gelişmekte olan 1/3’ü ise sanayileşmiş ülkelerden gelmektedir. 1971 yılında 30.000’den fazla insan UNV bünyesinde hizmet vermiştir.

Yüksek kalite ve iş deneyimi personel alımında koşulan ön şartlardır. İnsani, sektörel ve diğer görevlerdeki atamalar daha az olmakla birlikte sözleşmeler normalde 2 yıllık yapılır. Gönüllülere aylık olarak mütevazi bir ödeme yapılır. Bütçesini, UNDP, BM teşkilatları ve mali katkıda bulunan ülke ve kuruluşlar aracılığıyla sağlanır.

 

 

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA)
Genel Kurul tarafından 1969 yılında oluşturulması kararlaştırılan Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, gelişmekte olan ve geçiş ekonomisine sahip ülkelere nüfus ile ilgili konularda destek sağlayan en büyük uluslararası fondur. Talepleri doğrultusunda ülkelere kişisel tercihe dayanarak üreme sağlığı ve aile planlama hizmetleri hususlarında yardım eder ve sürdürülebilir kalkınma çabalarına destek olacak nüfus politikalarının belirlenmesine katkıda bulunur. Genel Kurul’un yardımcı bir organı olmakla birlikte UNDP ile aynı İcra Kurulu’na sahiptir.

UNFPA’nın bütçesi bağışlardan oluşmaktadır. 2002 yılında yaklaşık 261,1 milyon dolara ulaşan bütçeye ilave olarak 113 milyon dolar da özel etkinlikler için toplanmıştır. UNFPA bütçesinin yaklaşık yüzde 64’ü ergen üreme sağlığı hizmetleri vermek; obstetrik fistül gibi annelerde görülen rahatsızlıkları azaltmak; HIV/AIDS’e dikkat çekmek ve acil yardım desteği anne sağlığı, aile planlaması ve cinsel sağlık konularında kullanılmaktadır.

UNFPA yardımlarının yaklaşık yüzde 20’si nüfus ve kalkınma politikalarıyla bağlantılıdır. Bilgi sağlamak, politika oluşturmak ve nüfus planlamasında ulusal bir kapasite oluşturmak suretiyle kalkınma ve nüfus dinamikleri arasında denge kurmaya çalışmaktadır. Geri kalan meblağ ise savunuculuk faaliyetleri için kullanılır.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR)
Genel Kurul tarafından 1950 yılında kurulan Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği, dünya çapında mültecilerin korunması ve mülteci problemlerinin çözüme kavuşturulması (UNHCR) için uluslararası faaliyetler yürütmek ve bu alandaki diğer faaliyetleri koordine etmekle görevlidir. Kuruluşundan bu yana UNHCR, yaklaşık 50 milyon mülteciye yardım elini uzatmış ve 1954 ve 1981 yıllarında Nobel Barış ödülünün sahibi olmuştur.

UNHCR’nin “uluslararası koruma” olarak bilinen en büyük sorumluluğu mültecilerin sığınma hakkını da içeren temel insan haklarına saygı gösterilmesini ve zulüm görmekten korktukları ülkelere rızaları dışında gönderilmelerinin önüne geçmektir. UNHCR ayrıca uluslararası mülteci anlaşmalarını destekler; hükümetlerin uluslararası hukuka uygun davranıp davranmadığını gözlemler ve göç eden sivillere gıda, su, barınak ve tıbbı bakım gibi parasal yardım yapar. UNHCR, mülteciler için gönüllü olarak ülkelerine geri dönmelerini, ilk sığınma talep ettikleri ülkeye entegrasyonlarını veya üçüncü bir ülkede yerleşmelerini sağlamak gibi uzun vadeli çözümler üretmeye çalışır.

UNHCR, sadece 2003 yılı içinde, 115 ülkede 254 bürosunda 5000 den fazla personeli ile yurtlarına geri dönenler ve kendi ülkelerinde yerlerinden edilenler dahil olmak üzere yaklaşık 20 milyon insana sahip çıkmıştır. UNHCR, aralarında hükümetler, hükümetler arası kuruluşlar, uluslararası teşkilatlar ve STK’lar olmak üzere 700’ün üstünde ortağa sahiptir.

Yüksek Komiserliğin programları, 64 üye ülkeden oluşan UNHCR İcra Komitesi tarafından onaylanır ve denetlenir. Programlar, başta hükümetler olmak üzere bireylerin ve çeşitli teşkilatların gönüllü katkıları ile finanse edilir; UNHCR, Birleşmiş Milletler düzenli bütçesinden yalnızca idari giderlerde kullanılan toplam bütçenin yüzde 2’sine tekamül eden bölümü alır. 2003 yılı bütçesi yaklaşık 1.18 milyar dolar olarak hesaplanmıştır.

 

Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF)
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu 1946 yılında; yoksulluk, şiddet, hastalık ve ayrımcılığın çocukların yoluna çıkardığı engelleri aşmaya yardım etmek için kurulmuştur. Dünya genelinde en çok kabul gören insan hakları anlaşması olan Çocuk Hakları Sözleşmesi doğrultusunda çalışmalarını yürütür. UNICEF, çocukların bakımının ve haklarının korunmasının insanlığın gelişiminin temeli olduğuna inanmaktadır.

UNICEF, doğumdan itibaren ergenlik süresince çocuk sağlığının her yönüyle ilgilenir. Tüm çocukların yaygın çocuk hastalıklarına karşı aşılanmalarını ve çocuk ve annelerin iyi beslenmelerini temin eder. Gençler arasında HIV/AIDS’in yayılmasını önlemeye çalışır ve bu virüsü taşıyan çocukların ve ailelerin onurlu bir şekilde yaşamalarına yardım eder. UNICEF, kızların eğitimi destekler. Acil durumlarda ve çocukların şiddete, tecavüze ve istismara maruz kaldıkları yerlerde yaraları sarmaya çalışır. Çocuklar için Küresel Hareket’in bir parçası olarak UNICEF, gençleri, hayatlarını ilgilendiren konularda seslerini yükseltmeleri ve karar verme sürecine katılmaları konusunda teşvik eder. UNICEF, çocukların ve gençlerin tüm çalışmalarına aktif olarak katılmasını desteklemektedir.

UNICEF, 36 ülkenin delegelerinden oluşan ve politikalarını, programlarını ve finansmanını idare eden İcra Kurulu tarafından yönetilir. Dünya çapında 158 ülke ve bölgede çalışan 7000’den fazla UNICEF personeli vardır. UNICEF fonu tamamen gönüllü katkılarla desteklenmektedir. 2002 yılı toplam program harcamaları 1 milyar doların biraz üstünde gerçekleşmiştir. En güçlü destekçisi hükümetler olan UNICEF, özel sektör ve sanayileşmiş ülkelerdeki Ulusal Komiteler aracılığıyla önemli ölçüde yardım almaktadır.

UNICEF, 1965 yılında Nobel Barış Ödülü ile ödüllendirilmiştir. Başlıca yayını olan Dünya Çocukları Devleti yıllık olarak basılmaktadır.

Dünya Gıda Programı (WFP)
Yıllık yaklaşık 4 milyon metrik ton gıda dağıtımından sorumlu olan Dünya Gıda Programı dünyanın en büyük insani yardım örgütüdür. BM Sistemi içinde gıda yardımından yetkili merci olarak 1963 yılında kurulan WFP’nin görevi açlık ve yoksullukla mücadele ederek gelişmekte olan ülkelerde yaşayan fakir insanlara yardım etmek, gıda yardımı yaparak ekonomik ve sosyal kalkınmayı teşvik etmektedir.

WFP, küresel düzeyde yürüttüğü okullara gıda yardımı kampanyası aracılığıyla dünyadaki 300 milyon iyi beslenmeyen çocuğun beslenmesini ve eğitimini temin etmeye çalışmaktadır. Acil durumlarda, WFP savaş, doğal ya da insan kaynaklı felaketlerin kurbanlarına hızlı, hayat kurtarıcı yardımlar ulaştırmaktadır. WFP gıda kaynaklarının büyük bir bölümü bağış yapan ülkelerden gelse de 300 milyon dolardan fazlası WFP’nin çok ve iki taraflı iktisadi kaynaklarından sağlanmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerden hiçbir BM teşkilatı ve programın almadığı kadar çok mal ve hizmet satın almaktadır.

WFP’nin çoğu merkez dışında çalışan 9000’den fazla personeli vardır. 2002 yılında 82 ülkeden 72 milyon insana yaklaşık 3.7 milyon ton gıda dağıtımı yapmıştır. 2003 yılında WFP, 4.13 milyon dolarlık bütçesine yapılan cömert katkıların sayesinde 40 yıllık tarihinde bir rekora imza atarak gıda yardımı ile 110 milyon insana ulaşmıştır. WFP, on yıllardır kıtayı vuran en büyük gıda felaketinin yaşandığı Afrika’da 40 milyon insanı beslerken aynı zamanda Irak’ta gelmiş geçmiş en büyük insani operasyona imza atmıştır. Darfur’da her gün 3 milyon kişiye yiyecek temin etmektedir.

WFP; 36 üyesinin bir yarısı ECOSOC ve diğer yarısı da FAO tarafından seçilen İcra Kurulu tarafından yönetilir. Yılda 4 kere toplanan Kurul, WFP’nin yürüttüğü insani yardım faaliyetleri ve gıda yardımı çalışmalarını gözden geçirir.

Türkiye WFP’nin en fazla gıda alımı yaptığı ilk 30 ülke arasındadır.

Birleşmiş Milletler Filistin Mültecilerine Yardım Kuruluşu (UNRWA)
UNRWA, 1948 yılında Arap-İsrail ihtilafı sonrasında BM Genel Kurulunun
kararıyla Filistinli mültecilere yardım amacıyla oluşturuldu. Faaliyetlerine 1950
yılının Mayıs ayında başlayan UNRWA’nın görev süresi, Filistin mülteci sorununa
çözüm bulunamaması üzerine, Genel Kurul tarafından, çeşitli kereler uzatılmıştır. Genel Kurul tarafından alınan son karar çerçevesinde 30 Haziran 2011 tarihine kadar görev süresi bir kez daha uzatılmıştır.

UNRWA ilk olarak 1948 Arap-İsrail İhtilafında evlerini kaybeden ve yurtlarından olan 750.000 Filistinli mülteciye acil yardım ulaştırdı. Şimdi Ürdün, Lübnan, Suriye ve Gaza Şeridindeki 59 mülteci kampında yaşayan 1.3 milyon insan dahil olmak üzere Orta Doğu’daki kayıtlı 4 milyonun üzerindeki Filistinli Mültecinin eğitim, sağlık, yardım ve sosyal hizmetler gibi temel ihtiyaçlarının başlıca tedarikçisidir. 2000 yılı Ekim ayından bu yana Teşkilat ayrıca, işgal altındaki Filistin bölgesinde kargaşanın olumsuz etkilerini hafifletmek için acil yardım operasyonu yürütmüştür.

UNRWA operasyonları, Gaza ve Amman’daki merkezlerce denetlenir ve desteklenir. Doğrudan Genel Kurul’a rapor veren Genel Komiser; Belçika, Mısır, Fransa, Japonya, Ürdün, Lübnan, Suriye, Türkiye, İngiltere ve Birleşmiş Milletlerden oluşan Danışma Komisyonu tarafından desteklenmektedir.

BM’nin 100’ün üzerindeki uluslararası personel kadrosunun masraflarını üstlendiği UNRWA’nın, başlıca Filistinli mülteciler olmak üzere mülteci kamplarında 20.000’in üzerinde çalışan personeli bulunmaktadır. UNRWA normal ve acil operasyonlarını yürütmek için gönüllü katkılara bağlıdır. Çoğunluğu nakit olan katkıların yüzde 7’lik bölümü başlıca ihtiyacı olan mültecilere gıda yardımı olarak verilmektedir. 2003 yılı düzenli bütçesi 344 milyon dolar olarak belirlenmiştir. Türkiye UNRWA’ya 2006 yılında 1,75 milyon dolarlık ayni ve nakdi yardımda bulunmuştur.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR)

Genel Kurul 1993 yılında, Birleşmiş Milletler insan hakları faaliyetlerinin başlıca resmi sorumlusu olarak Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği kadrosunu kurdu. Yüksek Komiserlik; tüm sivil, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal haklarının kullanımını teşvik etmek ve korumakla yükümlüdür. Bu görevi İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Bürosu ile yürütür.

OHCHR, Birleşmiş Milletler insan hakları çalışmalarının ana uygulayacısıdır. Rapor hazırlar Genel Kurul’un ve diğer karar organlarının talebi üzerine araştırmalar yapar. İnsan haklarının teşviki ve korunması konularında hükümetlerle, uluslararası, bölgesel ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapar. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Organları’nın toplantılarında sekreterya görevini üstlenir. 500’ün üstünde personeli olan OHCHR 5 bölüme ayrılır:

  • Araştırma ve Kalkınma Bölümü: insan hakları konularında araştırma ve analizler yapar; bireyin refah seviyesini geliştirmesine imkan tanıyan “kalkınma hakkını” gerçekleştirilmesi için stratejiler belirler ve uygulanışlarını denetler.
  • Faaliyet ve Program Bölümü ülkelere kapsamlı teknik program desteği sağlar; soruşturma heyetlerine destek verir ve insan hakları eğitimi alanlarındaki faaliyetlere katkıda bulunur.
  • Destek Hizmetleri Bölümü, İnsan Hakları Komisyonu ve diğer Birleşmiş Milletler insan hakları organlarına destek verir.
  • Dış İlişkiler Bölümü medya ile ilişkilerden sorumludur, STK’lar ve sivil toplumla ortaklıkları koordine eder ve bağış toplama işlerini takip eder.
  • Yeni oluşturulan Özel Prosedürler Bölümü, dünya çapında meydana gelen insan hakları ihlallerini belgelemek, insan hakları ihlalleri mağdurlarını korumak ve haklarını savunmak amacıyla kurulan İnsan Hakları Komisyonu’nun özel raportör, özel temsilci ve tematik çalışma grupları gibi mekanizmalarına destek verir.

Birleşmiş Milletler Habitat Programı

Eski adıyla Birleşmiş Milletler İnsani Yerleşim Merkezi olan BM Habitat Programı (UN-HABITAT) kamuoyuna yönelik bilgilendirme faaliyetleri, politika oluşturma, kapasite geliştirme, bilgi üretme ve hükümetler ile sivil toplum arasındaki ortaklıkları güçlendirme yoluyla sürdürülebilir insani yerleşimin gelişmesini sağlar.

UN-HABITAT, 1978 yılında kurulmuştur. “Habitat Gündemi”ni uygulayan ve Birleşmiş Milletler ailesi içinde insani yerleşimi geliştirme faaliyetlerini koordine eden ana teşkilat olan UN-HABITAT’ın iki öncelik alanı vardı: herkese yetecek barınak ve sürdürülebilir kentsel gelişim. UN-HABITAT, uluslararası topluma 2020 yılına kadar gecekondu bölgesinde yaşayan 100 milyon insanın yaşam standartlarını arttıracak olan Bin Yıl Kalkınma Hedeflerini gerçekleştirmesinde yardım eder.

BM Habitat Programı, hükümetleri, yerel yönetimleri, STK’ları ve özel sektörü destekler ve onlarla ortaklıklar kurarak çalışmalar yürütür. Teknik programları ve projeleri gecekonduların ıslah edilmesi, kentsel yoksulluğun azaltılması, afetler sonrası yeniden yapılanma, şehir suyunun tedarik edilmesi, sağlık koşullarının geliştirilmesi ve barınak dağıtımı için yurtiçi finansman kaynaklarının seferber edilmesi gibi geniş bir yelpaze üzerine odaklanmaktadır.

BM HABITAT, her iki yılda bir toplanan ve 58 üyeden oluşan Yönetim Konseyi tarafından yönetilir. 2002-2003 dönemi için dönemin nihai harcamaları hariç yaklaşık 300 milyon değerinde ödenek almıştır. Programın önde gelen iki yayını: dünya çapındaki beşeri yerleşimlerin tam bir incelemesi olan İnsani Yerleşim Küresel Raporu ve Dünya Şehirleri Devleti’dir.

Birleşmiş Milletler Proje Organizasyonu Hizmetleri (UNOPS)

Birleşmiş Milletler Proje Organizasyonu Hizmetleri, gelişmekte olan ve ekonomileri değişme sürecindeki ülkelere barış, toplumsal istikrar, ekonomik büyüme ve sürdürülebilir kalkınma arayışlarında yardım etmek amacıyla proje kaynakları yönetimi konusunda destek vermektedir.

BM sistemi üyelerinin talebi doğrultusunda UNOPS, genel proje yönetiminden kredi yönetimi, finansman yönetimi, proje denetimi, istihdam, satın alma ve eğitim gibi konularda destek hizmeti sunmaktadır. Ekonomik sonuçlar elde etmek için hizmetlerini müşterilerinin özel ihtiyaçlarına göre uyarlar ve taleplere esnek ve hızlı bir şekilde cevap verir.

UNOPS, verilen hizmetlerden aldığı ücretlerle kendi kendini finanse eder. 2002 yılı geliri 43.8 milyon olmuştur; yönettiği projelerin değeri ise 503 milyon doları bulmuştur. 330 personeli, 4,900 ulusal proje personeli, 560 uluslararası proje personeli ve uzmanı, ve 1,500 uluslararası danışmanı vardır.

Birleşmiş Milletler Üniversitesi (UNU)

Birleşmiş Milletler Üniversitesi; araştırma, lisansüstü eğitim ve Birleşmiş Milletler’in barış ve kalkınma ilkelerine katkıda bulunacak bilgileri yaymaya gayret eden uluslararası akademisyenlerden oluşur. Üniversite, tüzüğünün 1973 yılında kabul edilmesinin ardından 1975 yılında faaliyetlerine başlamıştır. Üniversitenin dünya çapında 14 Araştırma ve Eğitim Merkezi ve Programı vardır.

UNU, tamamen hükümetler, kuruluşlar, vakıflar ve bireysel bağışçılardan gelen gönüllü katkılarla finanse edilir. Birleşmiş Milletler bütçesinden hiçbir ödenek almamaktadır: harcamalarını karşılayacak yıllık temel geliri yardımlardan toplanan gelirlerdir. UNU’nun 2003 yılı bütçesi 36.8 milyon ABD Dolar olarak belirlenmitir. 247 personeli vardır.

UNU, her yıl toplanan 24 üyelik Konsey tarafından yönetilir.

Birleşmiş Milletler Uluslararası Kadının İlerlemesi İçin Araştırma ve Eğitim Enstitüsü (INSTRAW)
Birleşmiş Milletler Uluslararası Kadının İlerlemesi İçin Araştırma ve Eğitim Enstitüsü, ilk Kadınlar Dünya Konferansı’nın tavsiyesi doğrultusunda 1976 yılında kuruldu. Kadınların ilerlemesine katkıda bulunmak, kalkınma sürecine aktif ve eşit katılımlarını sağlamak, cinsiyet eşitliği konularında bilinçlendirmek ve cinsiyet eşitliğini sağlamak amacıyla dünya çapında ağ kurmak için uluslararası düzeyde politikalar belirleyen; eğitim programları düzenleyen ve yürüten tek merkezdir.

Kurum 1999 yılından bu yana, Cinsiyet Eşitliği Bilinçlendirme Bilgi ve Ağ Sistemi (GAINS) aracılığıyla, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasının kadın ve erkeklerin kalkınma üzerinde oynadıkları role etkileri konusunda bilgilendirme çalışmaları yapmaktadır. Kurum ayrıca, toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda ortaklıklar kurma, bilgi toplumunda kadın ve erkeğin yeri, küreselleşmenin kadınlar üzerindeki etkisi, toplumsal cinsiyet eşitliği ve barış gibi stratejik alanlarında araştırmalar yürütür.

Birleşmiş Milletler Suç ve Adalet Araştırmaları Enstitüsü (UNICRI)

Birleşmiş Milletler Bölgelerarası Suç ve Adalet Araştırmaları Enstitüsü, dünya çapında gelişen olaylar hakkında veri toplar, analizler yapar, elde ettiği bulguları kamuoyu ile paylaşır, eğitim ve teknik işbirliği projeleri yürütür.

1968 yılında kurulan UNICRI, özellikle insan kaçakçılığı, yolsuzluk ve terörizm gibi organize suçlar hakkında güvenilir veri tabanı oluşturmak ve bilgi elde etmek için ilgili ülkelerle işbirliği içinde analizler yapar. Sosyo-ekonomik kalkınmaya katkıda bulunmak ve insan haklarını korumak için suç önleme ve kontrolü konusunda strateji belirleme, politika oluşturma, uygulama ve düzenlemesine destek olacak pratik sistemler tasarlar.

Kurum ayrıca, bu alanlarda uluslararası ve ulusal düzeylerde eğitim faaliyetleri planlar ve yürütür ve uluslararası kriminoloji belge merkezi aracılığıyla bilgi alışverişini teşvik eder.

UNICRI üye devletlerden, resmi kuruluşlardan ve sivil toplum kuruluşlarından ve akademik kurumlardan alınan gönüllü katkılarla finanse edilmektedir.

Birleşmiş Milletler Eğitim ve Araştırma Enstitüsü (UNITAR)

Birleşmiş Milletlerin özerk bir organı olarak 1965 yılında kurulan Birleşmiş Milletler Eğitim ve Araştırma Enstitüsü, eğitim ve araştırma yoluyla Birleşmiş Milletlerin etkinliğini güçlendirmek için çalışmaktadır. UNITAR, 21.yüzyılın sorunlarıyla başa çıkmalarına yardımcı olmak için ülke uzmanlarına eğitim verir; yeni eğitim ve kapasite geliştirme yaklaşımlarını keşfetmek için araştırmalar yapar; ve ülkelerin ihtiyaçlarına cevap verecek eğitim ve kapasite geliştirme programlarını geliştirmek ve organize etmek için diğer Birleşmiş Milletler kuruluşları, hükümetler ve STK’larla ortaklık kurar.

UNITAR, mütevelli heyeti tarafından yönetilir. Kurum, tamamen kendi kendini finanse eder ve hükümetlerin, uluslararası örgütlerin, vakıfların ve diğer sivil toplum kaynaklarının gönüllü katkılarıyla faaliyetlerini yürütür. İki yıllık bütçesi yaklaşık 18 milyon ABD Doları civarındadır. UNITAR faaliyetleri New York Ofisi ve Genevre’daki merkezinden yürütülür. Toplam 49 personeli vardır.

Birleşmiş Milletler Sosyal Kalkınma Araştırmaları Enstitüsü (UNRISD)

Birleşmiş Milletlerin özerk bir organı olarak 1963 yılında kurulan Birleşmiş Milletler Sosyal Kalkınma Araştırmaları Enstitüsü, kalkınmayı olumsuz yönde etkileyen günümüz sorunlarının sosyal boyutu üzerine araştırmalar yapar. UNRISD, hükümetlerin, kalkınma teşkilatlarının, siyasi örgütlerin ve akademisyenlerin, kalkınma politikalarının ve ekonomik ve sosyal değişim süreçlerinin farklı sosyal grupları nasıl etkilediğini daha iyi anlamalarına yardımcı olur.

UNRISD’in faaliyetleri tamamen gönüllü katkılardan karşılanmaktadır. 2002 yılında Danimarka, Finlandiya, Meksika, Hollanda, Norveç, İsveç, İsviçre ve İngiltere’den yaklaşık 2.5$ milyon katkı almıştır. Çeşitli vakıflardan, iki taraflı bağışçılardan ve Birleşmiş Milletler teşkilatlarından özel projeler için ek 1.1 milyon ABD Doları almıştır. 11 üyeli Kurul, UNRISD’in yıllık bütçesini ve araştırma programını kabul eder.

Birleşmiş Milletler Silahsızlanma Araştırmaları Enstitüsü (UNIDIR)

1980 yılında kurulan Birleşmiş Milletler Silahsızlanma Araştırmaları Enstitüsü, ulusal, bölgesel ve küresel çapta tüm insanların güvenliğini ilgilendiren güvenlik, silahsızlanma ve kalkınma alanlarında bağımsız araştırmalar yapar.

Enstitü, uzman düzeyinde toplantılar ve konferanslar düzenler; bölgesel ihtilaflar üzerinde odaklaşan yıllık burs programını karşılar; araştırma kurumlarının, STK’ların ve silahsızlanma, güvenlik, barış ve silah kontrolü ile ilgilenen sivil toplum gruplarının online veritabanlarını tutar. Geniş bir yelpazede kitap, rapor, belge ve her üç ayda bir basılı ve sanal ortamda Silahsızlanma Forumu’nu yayınlar.

UNIDIR faaliyetleri hükümetler ve bağışlardan gelen gönüllü katkılarla finanse edilir. Çekirdek kadrosuna ilaveten ziyaretçi akademisyenler ve araştırma stajyerlerine de zaman zaman görev verir.

Özel Teşkilatlar ve Diğer Örgütler
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)

1919 yılında kurulmuş olan Uluslararası Çalışma Örgütü, sosyal adaletin ve uluslararası insan ve çalışma haklarının iyileştirilmesi için çalışan bir Birleşmiş Milletler ihtisas kuruluşudur.

Dünya savaşının yarattığı karışıklık sonucu ortaya çıkan ve üç çeyrek asır süren değişim kargaşası ile yoğrulan Uluslararası Çalışma Örgütü, evrensel ve sürekli barışın ancak sosyal adalet ile sağlanabileceğini savunan bir temel ilke üzerine kurulmuştur.

İnsan haklarına saygı… yeterli yaşam standartları… insanca çalışma koşulları… istihdam olanakları… ekonomik güvence… Bunlar ILO’nun her yerde çalışanlara sağlamaya çaba gösterdiği sosyal adaletin temel unsurlarıdır.

Uluslararası Çalışma Örgütü, Sözleşmeler ve Tavsiye Kararları yoluyla çalışma hayatına ilişkin temel haklar, örgütlenme özgürlüğü, toplu pazarlık, zorla çalıştırmanın engellenmesi, fırsat ve muamele eşitliği gibi çalışmaya ilişkin tüm konuları düzenleyici uluslararası çalışma standartları oluşturur. Mesleki eğitim ve rehabilitasyon, istihdam politikası, iş hukuku, endüstriyel ilişkiler, çalışma şartları, yönetimin geliştirilmesi, kooperatifler, sosyal güvenlik, çalışma istatistikleri, iş sağlığı ve güvenliği konularında teknik yardım sağlar. Bağımsız iş ve işveren örgütlerinin kurulmasını destekler ve bunlara eğitim ve danışmanlık hizmeti verir. Birleşmiş Milletler sistemi içinde Uluslararası Çalışma Örgütü’nün, yönetim kurullarına işçi, işverenin hükümetlerle eşit olarak katıldığı, kendine has olan üçlü bir yapısı vardır.

  • Uluslararası Çalışma Konferansı her yıl üye ülkelerin hükümet, işveren ve işçi delegelerini bir araya getirir. Uluslararası çalışma standartlarını belirler ve tüm dünyayı ilgilendiren sosyal sorunların ve çalışma sorunlarının tartışıldığı bir forumdur.
  • Yönetim Kurulu yılda iki kere toplanır ve ILO faaliyetlerini yürütür, programı ve bütçeyi hazırlar ve ILO standartlarına uyulmadığı belirtilen icraatları inceler.
  • ILO sekreteryası, merkez büroları, araştırma merkezi ve basımevi Cenevre’deki Uluslararası Çalışma Ofisi’nde faaliyet göstermektedir.

ILO; 1969 tarihinde 15. yılında Nobel Barış ödülünü kazanmıştır. ILO’nun Genevre’daki merkezinde ve toplam 49 ofisinde yaklaşık 2,500 memur ve uzman çalışmaktadır. 2004 – 2005 yılı bütçesi 529 milyon ABD Doları üzerinde belirlenmiştir.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü, Birleşmiş Milletler sisteminin kırsal kalkınmadan sorumlu teşkilatıdır. Tarımsal kalkınma, kaliteli beslenme ve her zaman her insanın aktif ve sağlıklı bir yaşam için ihtiyaç duyduğu gıdaya ulaşması anlamına gelen gıda güvenliğini sağlayarak yoksulluk ve açlığı azaltmaya çalışır. FAO’nun kuruluş kararı 16 Ekim 1945 tarihinde Kanada’nın Quebec şehrinde düzenlenen konferansta alınmıştır ve o tarihten bu yana 16 Ekim Dünya Gıda Günü olarak kutlanmaktadır.

FAO, hükümetlere kalkınma desteği sunar, politika ve planlama konusunda tavsiye verir; bilgi toplar; analiz eder ve elindeki verileri dağıtır; gıda ve tarım konularında uluslararası forum görevini üstlenir. Özel programları ile ülkelerin acil gıda krizlerine hazırlıklı olmalarını sağlar ve bağış yardımı yapar. FAO’nun ortalama olarak yürüttüğü proje sayısı 2000’dir.

Birleşmiş Milletler (BM) Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Orta Asya Alt Bölge Ofisini Ankara’da açmıştır., Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve FAO Genel Direktörü Jacques  Diouf tarafından 11 Temmuz 2007 tarihinde törenle açılan FAO Alt Bölge Ofisi, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan ile Türkiye arasında tarım alanında yapılan çalışmaların koordinasyonunu sağlamaktadır. Ofis binası Türk hükümeti tarafından FAO’ya tahsis edilmiştir.

Bu bağlamda, Türkiye, Orta Asya ülkelerinde yürütülecek FAO bağlantılı projeler için 5 yıl süreyle, yılda 2 milyon dolar katkıda bulunmayı öngörmüştür.

FAO, üye devletlerin oluşturduğu, iki yılda bir toplanan Konferans tarafından yönetilir. Konferans, oturumları arasında yönetim organı olarak hizmet vermek üzere 49 üyeden oluşan bir Konsey seçer.

FAO bütçesi 2002-2003 dönemi için 651.8 milyon ABD Doları olarak belirlenmitir. FAO’nun merkezde ve sahada çalışan 3,700 personeli vardır.

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO)

UNESCO 1946 yılında insanoğlunun entellektüel ve ahlaki dayanışmasından güç alan kalıcı bir dünya barışı kurma amacıyla kurulmuştur. Faaliyet alanları; eğitim, doğa bilimleri, sosyal ve beşeri bilimler, kültür ve iletişimdir.

Programlarının amacı barış kültürünü, beşeri ve sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmektir. Herkes için eğitim; uluslararası bilimsel programlar aracılığıyla çevre araştırmaları yapmak; kültürel kimliklerin ifade edilmesini desteklemek; doğal ve kültürel dünya mirasını korumak ve geliştirmek; gelişmekte olan ülkelerin haberleşme kapasitelerini güçlendirirken serbest bilgi akışını ve özgür medyayı teşvik etmek öncelikleri arasındadır.

UNESCO’nun, 190 Ulusal Komisyondan oluşan bir sistemi vardır ve yaklaşık 5000 UNESCO Birliği, Merkezi ve Kulübü tarafından desteklenir. 350 STK ile resmi ilişkileri olan örgüt, çeşitli vakıflar ve uluslararası ve bölgesel ağlarla işbirliği yapar.

UNESCO’nun yönetim organı olan Genel Konferans tüm üye devletlerden oluşur ve iki yılda bir toplanır. Konferansın seçtiği 58 üyeden oluşan İcra Kurulu, Konferansın onayladığı programları denetlemekle görevlidir.

UNESCO bünyesinde 2,145 personel çalışmaktadır. 2002-2003 dönemi düzenli bütçesi 544 milyon ABD Doları olarak belirlenmiştir.

 

Dünya Sağlık Örgütü (WHO)

Dünya Sağlık Örgütü 1948 yılında kurulmuş olup sağlık alanında uluslararası teknik işbirliğini teşvik eder; hastalıkları kontrol altına almak ve ortadan kaldırmak için programlar yürütür ve yaşam kalitesini arttırmayı amaçlar. Hedefi tüm insanların mümkün olan en yüksek sağlık düzeyine ulaşmasıdır.

Stratejik hedefleri şunlardır,

  • Özellikle yoksul ve dışlanmış nüfuslarda aşırı ölümleri, hastalıkları ve sakatlıkları azaltmak;
  • Sağlıklı yaşam tarzını teşvik etmek ve çevresel, ekonomik, sosyal ve davranışsal nedenlerle ortaya çıkan sağlık risklerini azaltmak;
  • İnsanların yasal taleplerine cevap veren, mali açıdan adil olan daha eşit ve etkili sağlık sistemleri geliştirmek;
  • Uygun sağlık politikaları geliştirmek, sosyal ve ekonomik, çevre ve kalkınma politikalarının sağlık boyutunu şekillendirmek.

WHO’ nun yönetim kurulu üye devletlerden oluşan (Cook adaları da dahil olmak üzere) ve her yıl toplanan Genel Kurul’dur. Karar ve politikaları, hükümetlerin atadığı 32 sağlık uzmanından oluşan ve iki yılda bir toplanan İcra Kurulu tarafından hayata geçirilir.

WHO’nun; Brazavil (Kongo); Washington (ABD); Kahire (Mısır); Kopenhag (Danimarka); Yeni Delhi (Hindistan) ve Manila’da (Filipinler) bölge ofisleri vardır.

WHO bünyesinde yaklaşık 3,500 personel bulunmaktadır. Örgütün 2002-2003 dönemi düzenli bütçesi 935.7 milyon ABD Doları olarak belirlenmiştir.

 

Uluslararası Para Fonu (IMF)

1944 yılında Bretton Woods Konferansı’nda Kurulan Uluslararası Para Fonu:

  • Uluslararası parasal işbirliğini kolaylaştırır;
  • Döviz kuru istikrarını ve düzenli kambiyo rejimini teşvik eder;
  • Çok taraflı ödeme sisteminin kurulmasına ve döviz kısıtlamalarını kaldırmaya yardımcı olur;
  • Ödemeler dengesindeki uyumsuzlukları düzeltmeleri için üye devletlere geçici finansman sağlar.

IMF’nin “Özel Çekme Hakkı (SDR)” şeklinde uluslararası finans rezervi yaratma ve üyeleri arasında pay etme yetkisi vardır. Fon’un finansman kaynakları esas olarak 184 ülkenin ödediği üyelik ücretinden (kota) ibarettir. Kotalar, üye ülkelerin ekonomik güçlerine göre belirlenmektedir.

IMF’nin başlıca finansal rolü, ödemeler dengesinde sıkıntı yaşayan üyelere geçici kredi vermektir. Fondan kredi alan ülkeler aldıkları kredilerin karşılığında sıkıntı çekmelerine neden olan sorunların yeniden ortaya çıkmasını engellemek için bir takım reformlar yapmayı kabul eder. IMF’den alınan kredi miktarları üyelerin kotalarıyla doğru orantılıdır. Fon ayrıca düşük gelirli üye ülkelere düşük faizli kredi imkanı da sunmaktadır.

Tüm üye ülkelerin temsil edildiği Yöneticiler Kurulu her yıl toplanır. Günlük işler 24 üyeden oluşan İcra Kurulu tarafından yürütülür. 24 üyesi Yönetim Kurul’unda bulunan Uluslararası Para ve Finans Komitesi yetki alanındaki konularda Kurul’a tavsiye verir.

IMF’nin 140 ülkeden İcra Kurulunun seçtiği Başkan tarafından yönetilen 2,650 personeli vardır. 2003 finans yılı için idari bütçesi 746.6 milyon ABD Doları seviyesinde gerçekleşmiştir.

IMF, diğer çeşitli çalışmalarla birlikte iki yılda bir Dünya Ekonomisine Bakış ve Küresel Finansal İstikrar Raporu’nu yayınlar.

 

 

Dünya Bankası Grubu

Dünya Bankası beş kurumdan oluşan bir gruptur: Uluslararası Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası (1945 yılında kuruldu); Uluslararası Finans Kurumu (1956); Uluslararası Kalkınma Birliği (1960); Çok Taraflı Yatırım Garanti Kurumu (1988) ve Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümü Merkezi (1966).

Bankanın genel hedefi dünya çapında yoksul ülke ekonomilerini güçlendirerek yoksulluğu azaltmaktır. Amacı, ekonomik büyüme ve kalkınmayı sağlayarak Binyıl Kalkınma Hedeflerine göre insanların yaşam standartlarını yükseltmektir. Banka kalkınmayı sağlamak için borç verme ve kapasite geliştirme faaliyetlerini iki sütuna dayamıştır: yatırım iklimi oluşturmak, iş ve sürdürülebilir kalkınma, yoksul insanlara yatırım yapmak ve onların kalkınma sürecine katılımlarına izin vermek.

Dünya Bankası, 185 üye ülke adına Yönetim Kurulu tarafından yönetilir. Banka Başkanı aynı zamanda Yönetim Kurulu Başkanıdır.

Dünya Bankası Grubu 2003 yılında 100’den fazla gelişmekte olan ülkede yürüttüğü çalışma için 18,5 milyar ABD Doları ayırmıştır. Başlıca yayınlarından biri Dünya Kalkınma Raporu’dur.

Uluslararası Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası (IBRD)

Temeli 1944 yılındaki Bretton Woods Konferansında atılan IBRD 1946 yılında faaliyete geçti. IBRD’nin amacı, analiz ve danışmanlık hizmetlerinin yanı sıra borç, garanti ve geri ödemesiz krediler aracılığıyla sürdürülebilir kalkınmayı teşvik ederek gelişmekte olan ülkelerdeki yoksulluğu azaltmaktır.

IBRD kar amacı gütmemekle birlikte 1948 yılından bu yana faaliyetleri sonucu gelir elde edebilir bir konuma gelmiştir.

Banka tüm gelirlerini uluslararası sermaye piyasalarında AAA notu alan değerli tahvillerin ve diğer hisse senetlerini satışa sunarak elde eder. Bankaya katılmaları halinde üye ülkeler IBRD Fonlarının yüzde 5’i gibi bir bir miktar ödeme yapmakla yükümlüdür. Banka kurulduğundan bu yana 380 milyar ABD Dolarının üzerinde kredi vermiştir.

Banka 2003 mali yılında 37 ülkede 99 yeni çalışmaya toplam 11,2 milyar ABD Doları kredi kullandırmıştır.

Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA)

IDA, dünyanın en fakir ülkelerine 10 yıllık ödemesiz ve 35-40 yıl vadeli sıfır faizli kredi vererek yoksulluğu azaltmaya çalışır. Kurulduğu 1960 yılından bu yana IDA, 2,5 milyar insanın yaşadığı dünyanın en fakir 81 ülkesine 142 milyar ABD Doları tutarında sıfır faizli kredi sağlamıştır.

IDA’nın bütün kaynakları bağışçı hükümetlerin katkılarından oluşur. Bu katkılar büyük ölçüde daha zengin IDA üyelerinden gelir; fakat bazı bağışçı ülkeler de IBRD kredilerinden yararlanır. Bağış yapan ülkelerden her üç yılda bir IDA Fonlarına yaptıkları katkıyı artrımaları istenir. IDA’nın kuruluşundan bu yana toplam 13 kez fonlarda artış yapılmıştır.

2003 mali yılında IDA 55 ülkede 141 proje için toplam 7.3 milyar ABD Doları borç vermiştir.

Uluslararası Finans Kurumu (IFC)

IFC, gelişmekte olan ülkelerde özel sektör projelerine en fazla kredi veren kuruluştur. Özel yatırımcılarla işbirliği içinde gelişmekte olan ülkelerdeki özel sektör girişimlerine ve projelere finansman sağlar ve tavsiye verir. Ayrıca danışmanlık hizmetleri aracılığıyla IFC, yerli ve yabancı tasarrufların ve yatırımların akışını sağlayacak olan şartları yaratma konusunda hükümetlere destek verir.

Amacı, üye ülkelerdeki teşebbüslerin ve etkili sermaye piyasalarının büyümesini destekleyerek ekonomik kalkınma sağlamaktır. IFC bir yatırıma yalnızca piyasa yatırımcılarının rollerini tamamlayacak özel katkılar yaptığında katılır. Ayrıca, gelişmekte olan ülkelere yapılacak yatırımların karlı olacağını kanıtlamaya çalışarak bu ülkelerde özel yatırımı etkileyen ve seferber eden bir katalizör görevi üstlenir.

IFC Dünya Bankası Grubu içinde ayrı bir kurumdur ve fonları IBRD’nin fonlarından farklıdır. 2003 mali yılında 64 ülkeden 204 şirkete verdiği taahhütler 3.9 milyar ABD Dolarına ulaşmıştır. 6.6 milyar ABD Doları sendikasyon kredileri dahil olmak üzere portföyü toplam olarak 23.4 milyardır.

Çok Taraflı Yatırım Garanti Kurumu (MIGA)

MIGA, gelişmekte olan ülkelerdeki yabancı yatırımcılara döviz transferi, kamulaştırma, savaş ve sivil müdahale gibi ticari olmayan (örn. politik) riskler nedeniyle meydana gelebilecek kayıplara karşı sigorta yaparak (garanti vererek) yabancı yatırımcıları bu ülkelere çekmeye çalışır. Yatırım fırsatları konusunda bilgi iletmeleri için ülkelere teknik destek verir.

MIGA’nın sermayesi üyelerden alınan aidatlardan oluşur. Kurulduğu 1988 yılından itibaren verdiği sigorta teminatlarının tutarı 12.4 milyar ABD Dolarına ulaşmıştır.

MIGA, gelişmekte olan ülkelere başarılı bir şekilde sermaye akışı sağlamaktadır. Gelişmekte olan 85 ülkede 650’den fazla doğrudan yabancı yatırım girişimine verdiği taahhüt 50 milyar ABD dolarını bulmuştur.

Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümü Merkezi (ICSID)

ICISD, uzlaşma ve tahkim yoluyla hükümetler ve özel yabancı yatırımcılar arasındaki anlaşmazlıklara çözüm bulmaya çalışır. 1966 yılında düzenlenen ve 2003 yılı Kasım ayında 140 ülke tarafından onaylanan Diğer Devletin Vatandaşları ve Devletler Arasındaki Anlaşmazlıkların Çözümü Sözleşmesi çerçevesinde kurulmuştur. Merkeze başvuru serbesttir; fakat taraflar tahkime rıza gösterdikten sonra rızaları tek taraflı olarak geri çekemezler. Merkez, Banka ile yakın ilişkileri olan özerk bir örgüttür ve tüm üyeleri aynı zamanda Banka üyeleridir. Sözleşmeyi onaylayan her ülkeden birer temsilcinin yer aldığı İdari Konsey, Dünya Bankası Başkanı tarafından yönetilir.

Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO)

Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı bir ülkeden diğerine uçmayı güvenli kılar ve kolaylaştırır. 1944 yılında kurulan örgüt hava ulaşımının güvenliği, etkinliği ve düzeni için gerekli birtakım uluslararası standartlar koyar ve düzenlemeler yapar ve devletler arasında sivil havacılığın her alanında işbirliğinin geliştirilmesini sağlar.

Üye devletlerin delegelerinden oluşan Genel Kurul, ICAO’nun yönetim organıdır ve Kurul’un seçtiği 36 temsilciden bir Konsey oluşur. Kurul, her üç yılda bir en az bir kere toplanarak ICAO’nun politikalarını belirler ve Konsey’e havale edilmeyen konuları inceler. Konsey, örgütün icra organıdır ve Genel Kurul’da alınan kararları uygular.

2003 yılı bütçesi 60.5 milyon ABD Doları olarak belirlenmiştir. ICAO’nun 800 çalışanı vardır.

 

 

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO)

Faaliyetlerine 1959 yılında başlayan Uluslararası Denizcilik Örgütü, uluslararası ticari taşımacılığın güvenliğini arttırmak ve gemilerden kaynaklanan deniz kirliliğini önlemekten sorumludur.

IMO, deniz güvenliği ve etkin denizcilik için gerekli mümkün olan en yüksek standartları koymak ve gemilerden kaynaklanan kirliliği önleyerek ve kontrol altına alarak denizleri korumak için hükümetler arasında uluslararası deniz taşımacılığını etkileyen teknik konularla ilgili düzenlemeler ve uygulamalar belirlemek için işbirliği mekanizması sağlar.

IMO’nun yaptığı 40’tan fazla konvansiyon ve anlaşma ve yaklaşık 1000 kanun ve tavsiye küresel düzeyde uygulanmaktadır.

IMO 1983 yılında idareci, eğitmen ve diğer üst derecede taşımacılıkla uğraşan kişilere ileri meslek eğitimi vermek üzere İsveç’in Malmö kentinde, Dünya Denizcilik Üniversitesi’ni kurmuştur.

IMO Uluslararası Deniz Kanunu Kurumu (Valletta, Malta) 1989 yılında avukatları denizcilik kanunu hakkında eğitmek için kurulmuştur. 1989 yıIında kurulan IMO Uluslararası Denizcilik Akademisi (Trieste, İtalya) çeşitli denizcilik disiplinleri hakkında uzmanlaşmış kısa kurslar vermektedir.

IMO’nun yönetim organı olan Kurul, 163 üye devletten oluşur ve iki yılda bir toplanır. Kurul, IMO’nun icra kurulu olan ve 40 üyeden oluşan Konseyi seçer, Konsey her iki yılda bir toplanır.

IMO’nun 2004-2005 yılı bütçesi 46.0 milyon sterlin idi ve örgütte 300 civarında personel çalışmaktadır.

Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU)

Uluslararası Telekomünikasyon Birliği, hükümetlerin ve özel sektörün ortaklaşa olarak küresel telekomünikasyon ağları ve hizmetlerini koordine ettikleri uluslararası bir örgüttür. 1865 yılında Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği adıyla kurulan ITU, şu anki ismini 1934 yılında alarak 1947 yılında Birleşmiş Milletlerin özel teşkilatları arasına katılmıştır.
ITU’nun yetki alanları şunlardır:

  • Teknik alan: telekomünikasyon hizmetlerinin etkinliğini arttırmak ve kamu tarafından kullanımını arttırmak için telekomünikasyon hizmetlerinin gelişmesini ve etkin faaliyet göstermesini teşvik etmek;
  • Politika alanı: küresel bilgi ekonomisi ve toplumunda, telekomünikasyon ile ilgili konularda daha kapsamlı yaklaşımlar geliştirmek;
  • Kalkınma alanı: gelişmekte olan ülkelere telekomünikasyon alanında teknik destek vermek ve telekomünikasyonun gelişmesi için gerekli olan insan kaynaklarını ve mali kaynakları seferber etmek ve yeni teknolojilerin yararlarını dünyanın her yerinde yaşayan insanlara ulaştırmak.

ITU, 189 üye devlet, yaklaşık 790 sektör üyesi ve yardımcı üyelerden (Bilimsel ve endüstriyel şirketler, kamu işletmecileri ve özel işletmeciler, yayıncılar, bölgesel ve uluslararası örgütler) oluşur. Yönetim organı olan Konferans dört yılda bir toplanır, 46 üyeden oluşan ve her yıl toplanan ITU Konseyini seçer.

ITU bünyesinde 794 personel görev yapmaktadır. 2002-2003 dönemi bütçesi 342 milyon İsviçre Frangı olarak hesaplanmıştır.

Uluslararası Posta Birliği (UPU)

Uluslararası Posta Birliği, uluslararası posta hizmetlerini düzenleyen özel bir kurumdur. 1874 yılında Berne Anlaşması ile kurulan Birlik, 1948 yılında Birleşmiş Milletler özel teşkilatlarının arasına katılmıştır.

UPU, posta hizmetlerinin devamlı olarak yenilenmesine öncülük eder. 190 üye ülkeden oluşan örgüt, posta hizmetleri arasında işbirliğini sağlayan birincil araçtır. Tavsiye verir, arabuluculuk yapar ve teknik destek sunar. Başlıca hedefleri arasında evrensel posta hizmetlerini geliştirmek; modern posta ürünleri ve hizmetlerini tedarik ederek posta hacmini büyütmek ve müşterilere sunulan posta hizmetlerinin kalitesini arttırmak yer almaktadır. Bu şekilde, UPU, insanlar arasında haberleşmeyi sağlamak ve geliştirmek olan temel misyonunu yerine getirir.

Evrensel Posta Kongresi, UPU’nun en üst merciidir. 5 yılda bir toplanan Kongre, posta sektörüyle ilgili stratejik konuları görüşür ve genel program çalışmalarını belirler. 23. Kongre 2004 yılı Eylül ayında Romanya’nın Budapeşte kentinde düzenlenmiştir.

2002-2003 UPU bütçesi brüt 714 milyon İsviçre Frangı olmuştur. Yaklaşık 150 personeli vardır.

 

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO)

Birleşmiş Milletler özel teşkilatı olan Dünya Meteoroloji Örgütü 1951 yılından bu yana atmosfer hareketleri, dünyanın temiz su kaynakları ve iklim olayları hakkında bilimsel çalışma yapar. Hava tahminleri ve mevsimsel tahminler yapar, geliştirdiği uluslararası işbirliği sayesinde küresel hava koşullarını izler, hava durumu bilgilerinin mümkün olan en hızlı şekilde değiş tokuş edilmesini mümkün kılar ve su konusunda çalışmaları teşvik eder.

WMO, iklim, atmosfer, uygulamalı meteoroloji, çevre ve su kayakları olmak üzere çeşitli konularda faaliyet gösterir. Bu çalışmalar, tropik kasırga, sel, kuraklık ve diğer doğal afetler gibi şiddetli hava olaylarına karşı daha iyi hazırlık yapılmasını ve kamuoyunun önceden uyarılmasını sağlayarak can ve mal güvenliğini korur, çevre ve iklim olaylarının daha iyi kavramamızı sağlar. WMO, ozon tabakasının delinmesi, küresel ısınma ve su kaynaklarının azalması gibi önemli sorunlara dikkat çekmektedir.

WMO’nun her birinin kendi meteoroloji ve hidroloji servisleri olan 181 devlet ve 6 bölgeden oluşan 187 üyesi vardır. Yönetim Organı olan Dünya Meteoroloji Kongresi dört yılda bir toplanır. 37 üyeli İcra Konseyi ise her yıl toplanır.

WMO’nun 213 personeli vardır. 2004-2007dönemi bütçesi 253.8 milyon ABD Dolar olarak gerçekleşmiştir.

Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO)

Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü 1970 yılında kuruldu ve 1974 yılında Birleşmiş Milletler özel teşkilatları arasına katıldı. Örgütün başlıca hedefleri, 179 üye devletin arasında kurduğu işbirliği aracığıyla fikri mülkiyeti korumak ve fikri mülkiyetin korunmasını temin etmek için oluşturulan Birlikler arasında idari bir işbirliği mekanizması kurmaktır.

Bu amaçla kurulan başlıca Birlikler;

  • Paris Birliği, resmi adıyla Uluslararası Endüstriyel Mülkiyeti Koruma Birliği;
  • Berne Birliği, resmi adıyla Uluslararası Yazın ve Sanat Eserlerini Koruma Birliği’dir.

Fikri mülkiyet üç ana bölümden oluşur: Paris ve/veya Berne Birliği üyesi olan WIPO üye devletlerden oluşan ve iki yılda bir toplanan Genel Kurul; yine iki yılda bir buluşan ve tüm üye devletlerden oluşan Konferans ve her yıl toplanan 79 üyeli Eşgüdüm Komitesi.

WIPO’nun programı ve bütçesi yönetim organları tarafından iki yıllık dönemler için hazırlanır. 2004-2005 dönemi bütçesi yaklaşık 639 milyon İsviçre Frangı olarak belirlenmiştir. WIPO’nun 90 ülkeden yaklaşık 950 personeli bulunmaktadır.

 

Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu (IFAD)

1974 Dünya Gıda Konferansı’nı takiben 1977 yılında kurulan çok taraflı finans kurumu Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu, gelişmekte olan ülkelerdeki açlık ve kırsal yoksullukla savaşır.

Fon, fakir kırsal hanelerin daha çok beslenmelerini sağlayan, tarımsal üretimi artıran ve gelir getiren kaynakları seferber eder. Kronik açlık ve kötü beslenme, yüzde 75’i kırsal alanlarda yaşayan, daha çok kadınlar ve yerli halk arasında görülür ve hemen her zaman aşırı yoksulluğu beraberinde getirir.

IFAD, kredi ve borçlarla doğrudan finansman sağlar, projeleri ve programları için ek kaynak bulur. Kredi koşulları ve şartları ülkenin kişi başına düşen gayri safi milli hasılasına göre değişir. IFAD; Dünya Bankası, bölgesel kalkınma bankaları, diğer bölgesel finans kurumları ve Birleşmiş Milletler teşkilatları da dahil olmak üzere birçok kurum ve kuruluşla çalışır. Bu kurumların birçoğu IFAD projelerine finansman sağlar.

IFAD, hükümetlerden gelen özel katkılardan, özel bağışlardan, geri kredi ödemelerinden ve yatırım gelirlerinden finanse edilir. Yeni proje ve kredilere ayırdığı yıllık bütçe 450 milyon ABD Dolarıdır. Fon’un yaklaşık 350 personeli vardır.

Yönetim Konseyi 163 üye devletten oluşur ve her yıl toplanır. 18 asil ve 18 yedek üyeden oluşan İcra Kurulu, Fon’un faaliyetlerini denetler, kredi ve hibeleri onaylar.

Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Örgütü (UNIDO)

Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Örgütü’nün görevi endüstriyel kalkınma ve işbirliğini teşvik etmektir. 1966 yılında Genel Kurul tarafından kurulan Örgüt, 1985 yılında Birleşmiş Milletler özel teşkilatı olmuştur.

UNIDO, insanların yaşam koşullarını iyileştirmeye ve gelişmekte olan ülkeler ile geçiş ekonomisine sahip ülkelere sürdürülebilir endüstriyel kalkınma konusunda uygun çözümleri sunarak küresel refahı sağlamaya yardımcı olur. Küreselleşen endüstrinin yararlarından herkesin faydalanmasını sağlamak ve öne çıkan engelleri aşmak üzere endüstriyel kapasite inşa etmek için hükümetlerle, iş ortaklarıyla ve özel sektörle işbirliği yapar.

Hizmetlerini desteklemek için, UNIDO’nun Yatırımı Destekleme Hizmetleri Ofisi
ve dış temsilcilikleri ağında çalışan profesyonel personelin yanı sıra Viyana‘da mukim mühendisleri, ekonomistleri ve çevre uzmanları vardır. Dış temsilcilikler UNIDO’nun bölge ve ülke temsilcileri tarafından yönetilir.

UNIDO’nun 170 üyesi iki yılda bir örgütün programlarını ve bütçesini onaylayan Genel Konferans’da toplanır. 53 üyesi bulunan Sınai Kalkınma Kurulu, program ve bütçe planlaması ve uygulaması ile ilgili tavsiyelerde bulunur.

UNIDO’nun merkezde çalışan yaklaşık 530, dış temsilciliklerinde çalışan 100 personeli vardır ve kısa ve uzun vadeli görevler için tüm dünyadan 1.800’ün üzerinde uzman çalıştırır. 2002-2003 dönemi bütçesi 133 milyon ABD Doları olmuştur. Ek fonlar çok ve iki taraflı kaynaklardan sağlanır.

Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA)

Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu, enerjinin insanlığın yararı için barışçıl amaçlarla kullanılmasını sağlar ve askeri amaçlı kullanılmasını önler. Nükleer enerjinin barışçıl kullanımı ve sivil amaçlı nükleer programları kapsayan koruma ve kontrol önlemlerinin uygulanmasının uluslararası denetimini sağlayan dünyanın en önde gelen uluslararası forumudur. Kurum ayrıca, nükleer ve diğer güvenlik konularında işbirliğini teşvik eden uluslararası çalışmaların merkezidir.

Birleşmiş Milletlerin himayesinde 1957 yılında kurulan özerk bir kurumdur; 137 üyesi vardır. Sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak amacıyla nükleer bilim ve teknoloji çalışmalarına odaklanan üye devletlere ihtiyaç duymaları durumunda teknik destek verir.

IAEA, devletlerin nükleer teknolojinin askeri amaçlarla kullanılmasını önlemek amacıyla yaptıkları ikili ve uluslararası anlaşmalar doğrultusunda kabul ettikleri silahsızlanma yükümlülüklerine uyup uymadıklarını izler ve kontrol eder. IAEA’nın yaklaşık 250 müfettişi dünyanın dört bir yanında 900’den fazla tesis ve IAEA Güvenlik programı altında bulunan merkezlerde görevlendirilmiştir.

Kurumun organları: her yıl toplanan ve üye devletlerin temsil edildiği Genel Konferans -ki bu yıl boyunca belli aralıklarla toplanır- ve 35 üye devletten oluşan Yöneticiler Kurulu’dur. IAEA’nın 2,257 personeli vardır. 2004 – 2005 dönemi bütçesi 268.5 milyon ABD Dolar olarak kayıtlara geçmiştir. Ek gönüllü katkı payı hedefi ise bu dönem için 74.8 milyon ABD Dolara ulaşmıştır.

Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Anlaşması Örgütü (CTBTO)

Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Anlaşması Örgütü, 19 Kasım 1996 yılında New York’ta kuruldu. Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Anlaşmasına imza atan devletlerin finanse ettiği uluslararası örgütün iki organı vardır: tüm imza atan devletlerden oluşan Genel Kurul – aynı zamanda Hazırlık Komisyonu olarak da bilinir – ve Geçici Teknik Sekreterya. Hazırlık Komisyonun ana misyonu Anlaşmada öngörülen küresel kontrol sistemini kurmak ve böylece Anlaşma yürürlüğe girinceye kadar sistemi kullanıma hazır hale getirmektir.

Komisyonun üç yardımcı organı vardır: A Çalışma Grubu idari ve bütçe ile ilgili konulardan sorumludur; B Çalışma Grubu kontrolden sorumludur; ve Danışma Grubu finansal, bütçe ve ilgili idari konulara bakar. Yaklaşık yüzde 80’i küresel kontrol sistemine ayrılmış olan 2003 yılı bütçesi 88.5 milyon ABD doları olmuştur.

Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (OPCW)

Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü, Kimyasal Silahların Geliştirilmesinin, Üretiminin, Stoklanmasının ve Kullanılmasının Yasaklanması ve İmhası Sözleşmesini işleyişini denetler. 29 Nisan 1997’de yürürlüğe giren Sözleşme, kitle imha silahlarının uluslararası kontrol altında ve öngörülen zaman içinde yok edilmesini öngören ilk çok taraflı silahsızlanma anlaşmasıdır. OPCW, 153 taraf devletten oluşur. 1997 yılından bu yana müfettişler, 11 üye devlette 61 eski kimyasal silah üretim fabrikalarının üçte ikisinin imha edilmesinin veya değiştirilmesinin yanı sıra beş taraf ülkede 7,500 tonun üzerinde kimyasal madde ve yaklaşık 2 milyon cephanenin imha edilmesini de tasdik etmiştir. Kimyasal silahların imha edildiğinden ve çift kullanımlı kimyasalların da kötü amaçlı kullanılmadığından emin olmak için müfettişler, 55 ülkedeki askeri ve endüstriyel fabrikalarda 1,400 soruşturma yürütmüşlerdir. OPCW üye devletleri, diğer taraf devletlerin kimyasal silah tehdidi veya saldırı altında olması durumunda bu devletlere yardım etmekle yükümlüdür. Kimyasalların barışçıl kullanımı için OPCW’nin imza attığı birçok uluslararası işbirliği programı vardır. OPCW Teknik Sekreteryası bünyesinde 66 değişik uyruğu temsil eden yaklaşık 500 personel çalışmaktadır. 2003 yılı bütçesi 68.5 Avro olmuştur.

Dünya Turizm Örgütü (WTO) (OMT)

Dünya Turizm Örgütü 1925 yılında kurulmuş olup turizm alanındaki başlıca uluslararası örgüttür. Hem turizm politikaları için bir forum hem de turizmle ilgili teknik bilgiler sunan pratik bir kaynaktır. 148 üye ülke ve bölge, 2 gözlemci ve yerel hükümetleri, turizm birlikleri ve hava yolları, otel ve tur operatörleri de dahil olmak üzere 350’yi aşan üyesi vardır.

Birleşmiş Milletler tarafından turizmi teşvik etmek ve geliştirmek ile görevlendirilen uluslararası bir örgüt olan WTO, Genel Kurul’un 58/232 sayılı kararıyla 23 Aralık 2003 yılında Birleşmiş Milletler özel teşkilatları statüsüne kavuşmuştur. WTO, turizm aracılığıyla ekonomik büyümeyi teşvik etmeyi ve iş alanı yaratmayı amaçlar, turistik yerlerdeki doğal ve kültürel mirasın korunmasını teşvik eder ve milletlerarasında barış ve anlayışı geliştirir.

WTO’ nun en yetkili organı olan Genel Kurul, tam, yedek ve bağlı üyelerden oluşur. İki yılda bir örgütün bütçesini ve çalışma programını onamak ve turizm sektöründeki önemli başlıkları görüşmek için toplanır. İcra Kurulu ise WTO’ nun yürütme organıdır; Kurul tarafından seçilen 27 tam üyeden ve daimi üye olan İspanya’dan oluşur; yılda iki kere toplanır. 6 bölge komisyonu – Afrika, Amerika, Doğu Asya, Pasifik, Avrupa, Ortadoğu ve Güney Asya – yılda en az bir kere toplantı yapar.

WTO’ nun 90 personeli vardır. 2002 – 2003 dönemi bütçesi 20 milyon ABD doları olmuştur.

Dünya Ticaret Örgütü (WTO)

Dünya Ticaret Örgütü, Tarifler ve Ticaret Genel Anlaşması’nın yerini alarak milletlerarası küresel ticaret kuralları ile ilgilenen uluslararası bir örgüt olarak 1995 yılında kurulmuştur. Birleşmiş Milletlerin özel teşkilatı olmamasına rağmen BM ile işbirliği anlaşmaları ve çalışmaları vardır.

WTO’nun amacı ticaretin kurallara dayanan bir sistemde engelsiz bir şekilde yürütülmesine yardım etmek, hükümetler arasındaki ticari anlaşmazlıkları tarafsız bir şekilde çözmek ve ticari görüşmeler organize etmektir.

WTO’nun temelinde uluslararası ticaret ve ticaret politikaları kuralları için yasal birer zemin oluşturan 60 anlaşma vardır. Bu anlaşmaların dayandığı ilkeler şunlardır: ayrımcılık yapmama, daha özgür ticaret, rekabeti teşvik etme ve az gelişmiş ülkeler için ilave hükümler. WTO’nun hedeflerinden biri de korumacı politikaları azaltmaktır.

WTO telekomünikasyon, bilgi teknolojisi araçları ve finansman hizmetleri alanında piyasa oluşturulması için başarılı görüşmelerin yapıldığı bir forum olmuştur. 200’den fazla ticari anlaşmazlığı çözüme kavuşturmuştur, 1986-1994 dünya ticaret görüşmelerinin Uruguay ayağında imzalanan anlaşmaların uygulanışını denetlemeye devam etmektedir. WTO, 2001 yılında Doha’da (Katar), Doha Kalkınma Gündemi olarak bilinen yeni bir çok taraflı ticaret görüşmeleri serisi başlatmıştır.

WTO’nun 146 üye ülkesi vardır. Yönetim organı olan Bakanlar Konferansı her iki yılda bir toplanır; Genel Konsey örgütün günlük işlerini yürütür. WTO’nun 2003 yılı bütçesi 155 milyon İsviçre Frangı olmuştur. WTO bünyesinde 550 personel çalışmaktadır.

 

 

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER

Savaşsız bir dünya kurmaktan yana,

Uluslar birleşti bir örgüt kurdu.

Birleşmiş Milletler dendi adına

Her ulusa, kendi öz yurdu.

 

Yurtta barış, dendi, cihanda barış,

Ancak böyle olur mutlu yaşamak.

Savaş nice evler, ocaklar yıkmış,

Nice yıllar kanla sulanmış toprak.

 

Arap’ı, Japon’u, Türk’ü, Yunan’ı

Şimdi bu örgütte görürsün üye

Herkesin malıdır kendi vatanı,

Bizimkisi nazlı, güzel TÜRKİYE

B. G. ŞAVLI

 

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER

“Birleşmiş Milletler” kuruldu bugün,
her ülke, her ulus şimdi çok mutlu.
Önleniyor nerede bir savaş çıksa,
İnsanlar hayattan daha umutlu.

Özgürlükler için pek çok çalışır,
Amacı : Barışı hep korumaktır.
Mezhep, dil, cins, ırk farkı yapmadan,
Bütün insanlığa ışık tutmaktır.

Açlığa çareyi onlar düşünür,
Her ulusa kültür vermek isterler.
İki ülke nerde harbe tutuşsa,
Durmazlar, araya hemen girerler.

Büyük Atatürk de, barı isterdi :
“Yurtta sulh, cihanda sulh” dedi durdu.
Sevinçliyiz şimdi, tüm dünya mutlu,
“Birleşmiş Milletler”, bugün kuruldu.

Hasan ŞEN

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER

Birleşmiş Milletler Günü
Hiç bir millet dünyada
Tek başına yaşamaz.
Tek başına uygarlık
Yollarını aşamaz !

24 Ekim günü
Milletlerin günüdür !
El ele tutunanlar
Bu birlikle öğünür.

Birleşen milletlere
Dünyada barış vardır.
Bilgi alanlarında
Topluca yarış vardır.

Savaş için hazır ol.
Bu birliğin içinde !
Milletler yaşamalı
Bu birliğin içinde

Mehmet Faruk GÜRTUNCA

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER

Birlikten Kuvvet Doğar
Birlikte millet yapar,
Yaşar hakka tapanlar.
Her zaman zorluğu aşar,
El birliği yapanlar…

Bir elin sesi çıkmaz,
Topluluktan bıkılmaz.
Bu amaçta, bu yolda
Birleşenler yıkılmaz…

Kolay kolay sökülmez,
Perçinleşen bükülmez.
Birleşirse milletler,
Boş yere kan dökülmez…

Kuvvet doğar birlikten,
Düzenlikten, dirlikten…
En çetin düşman yılar,
Böyle beraberlikten.

Hakkı SUNAT

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER GÜNÜ GELİN

Birleşmiş milletler,
Toplanmış devletler,
Söz birlik etmişler,
El ele vermişler.

Kanunlar koyarlar,
İnsanı korurlar,
Evrensel hükümler,
Herkese verirler.

Tüm üye devletler,
Bunları bilirler,
Kanunlar yaparlar,
Onlara uyarlar.

 

Birleşmiş Milletler Günü Dökümanı indir

 

 

 


Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+
Etiketler: , ,
Eklenme Tarihi: 1 Eylül 2013

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın


Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.