İlk Türk-İslam Devletlerinde Yazı, Dil ve Edebiyat

yorumsuz
218 kez okundu

İlk Türk-İslam Devletlerinde Yazı, Dil ve Edebiyat

 

İlk Türk-İslam devletlerinde yazı, dil ve edebiyat çeşitlilik göstermektedir. İlk Türk-İslam devletlerinde yazı,dil ve edebiyat alanlarında birden fazla dil kullanılmıştır. Bu dönemde konuşma dili olarak Türkçe kullanılmış, bilim dili ise Arapça olmuştur. Edebiyatta ise Farsça kullanılmıştır. Aslında bu genel olandır. Zira İlk Türk-İslam devletlerinde yazı, dil ve edebiyat alanlarında kullanılan dillerde farklılıklar da vardır. Mesela Gaznelilerde sarayda ve ordu da Tükçe konuşulurdu, bilimde Arapça ve edebiyatta ise Farsça kullanılırdı. Oysa Büyük Selçuklular’ın resmi dili Farsça idi. Ancak onlar da bilimde Arapça, edebiyatta ise Farsça’yı kullanmışlardır.

İlk Türk-İslam devletlerinde yazı, dil ve edebiyat alanında oldukça ünlü bazı eserler verilmiştir.

– Kutadgu Bilig : Türk -İslam devletinin yazarı belli ilk yazılı örneği olarak anılan bu eserin yazarı Yusuf Has Hacib’dir. Karahanlılar döneminin bir eseridir. Kutadgu Bilig, ”Mutluluk Veren Bilgi” anlamına gelir. Bu eser Uygur alfabesi ile yazılmıştır. Tabgaç Buğra Han’a sunulan Kutadgu Bilig, bir nevi siyasetnamedir.

– Divan-ı Lügati’t Türk : Yazarı Kaşgarlı Mahmut olup, bu eser de Karahanlılar döneminde verilmiştir.Bu eser ilk Türkçe ansiklopedik sözlüktür. Türkçeyi Araplara öğretmek ve de Tükçenin de Arapça kadar zengin bir dil olduğunu göstermek amacıyla kaleme alınmıştır. Eserin sonunda aynı zamanda ilk Türk dünyası haritası olan bir harita vardır.

– Divan-ı Hikmet : Yazarı Hoca Ahmet Yesevi’dir. Karahanlılar dönemi eseridir. Türk tasavvuf edebiyatının ilk eseri olma özelliği taşır. Yazarı Hoca Ahmet Yesevi’de ilk Türk mutasavvıfı olarak anılır. Din ve ahlak içerikli bir eserdir.

– Atabetü’l Hakâyık : Yazarı Edip Ahmet Yüknekî’ dir. Karahanlılar döneminde verilen bir başka eserdir. Uygur alfabesi ile kaleme alınmıştır. Atabetü’l Hakâyık, ” Gerçeklerin Eşiği” anlamına gelir. Eğitici ve öğretici bir eserdir.

– Şehname : Gazneliler dönemi eserlerinden olup yazarı Firdevsî’ dir. Bu eserde İran- Turan savaşları konu alınmıştır. Gazneli Sultan Mahmut’a sunulmuştur.

– Siyasetname : Yazarı Nizâmü’lmülk olup, Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah’a sunulan bir eserdir. İçerisinde devlet yönetimi ile ilgili bilgiler ve öğütler bulunmaktadır.

-Muhakemetü’l Lûgateyn : Timur Devleti dönemine ait olan bu eserin yazarı Ali Şîr Nevaî ‘dir. Türkçenin Farsça kadar zengin bir dil olduğunu anlatmak için kaleme alınmıştır. Ali Şir Nevaî, Çağatay Türkçesi’nin en büyük şairi olarak bilinir. Görüldüğü üzere ilk Türk-İslam devletlerinde çok çeşitli ve önemli eserler ortaya konmuştur.


Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+
Etiketler: ,
Eklenme Tarihi: 23 Haziran 2017

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın


Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.