Bitkisel Dokular Konu Anlatım

yorumsuz
305 kez okundu

Ygs ve Lys’ye yönelik konu anlatımları. Ygs-Lys biyoloji konu anlatım. Bitki biyolojisi/bitkisel dokular konu anlatımı. Anlatımı yazdırılabilir olarak yazımız altındaki linkten indirebilirsiniz.

BİTKİSEL DOKULAR

Bitkilerde büyüme; bölünür doku hücreleri tarafından yeni hücrelerin oluşturulması ve oluşan hücrelerin büyümesi ve gelişmesi ile sağlanır.
1- Meristem Doku
Devamlı bölünme yeteneğine sahip hücrelerden oluşur. Bu nedenle bitkilerde büyüme sınırsızdır.
Gelişme ve farklılaşmayı sağlarlar.
Bitkide enine kalınlaşma ve boyuna uzamayı sağlarlar.
Hücreleri; canlı, genellikle küçük, ince çeperli, bol sitoplazmalı, büyük çekirdekli, kofulsuz ya da küçük kofulludur.
Hücreler arası boşluklar yoktur.
Meristem hücrelerinde mitoz bölünme hızlıdır.
Bitkide bulundukları yere göre;
– Uç meristem; boyuna büyümeyi sağlar.
– Yanal meristem; enine büyüme ve kalınlaşmayı sağlar.
Kökenlerine göre ;
– Primer( birincil ) meristem ; Bölünme özelliğini kaybetmeyen hücrelerden oluşur. Kök ve gövdenin uç kısımlarında bulunur ve büyüme noktaları adı verilir. Bu kısımlar zedelendiği takdirde büyüme ve gelişme aksar. Bu nedenle büyüme noktaları, kökte kaliptra (kök şapkası=yüksük) , gövde de ise genç yapraklar ile korunur.
– Sekonder ( ikincil ) meristem; Bölünme yeteneğini kaybetmiş olan hücrelerin sonradan bölünme yeteneği kazanmasıyla oluşur. İletim demetlerini oluşturarak kök ve gövdenin enine büyümesini sağlar.
2- Temel Doku
Bitkisel organların içini doldurur, bunun yanında fotosentez, depolama, destekleme görevlerini de üstlenir.
a) Parankima;
– Canlı hücrelerden oluşur.
– Bitkilerde meydana gelen diğer dokuların arasını doldurur.
– Bitkilerin çevre koşullarına uyumunu sağlamak için değişime uğrar.
– Çeşitleri;
Özümleme parankiması : yapısında bol miktarda kloroplast bulunur ve fotosentez yapar. Hücreler arasında boşluklar vardır ve gaz alışverişini sağlar.
İletim parankiması : özümleme parankiması ile iletim demetleri arasında madde geçişini sağlar.
Depo parankiması : su ve besin depolar.
Havalandırma parankiması : Hücreler arasında geniş boşluklar bulunur ve gaz alışverişini sağlar.

b) Kollenkima( pek doku );
– Hücreleri canlıdır.
– Büyümekte olan genç bitkilerde, yapraklarda, çiçeklerde ve meyve saplarında bulunur.
– Bitkiye desteklik sağlar.
– Parankima hücrelerine göre hücre çeperleri kalındır. Bu kalınlaşma köşelerde olursa köşe kollenkiması, çeper boyunca olursa levha kollenkiması adını alır.
c) Sklerenkima ( sert doku ) ;
– Hücre çeperleri lignin ve selüloz birikmesiyle kalınlaşmıştır.Bu nedenle ölü hücrelerden oluşmuştur.
– Bitkiye desteklik sağlar.
– Sitoplazmaları ve çekirdekleri yoktur.
– Sklerenkima lifleri ve taş hücreleri olmak üzere iki çeşidi vardır. Kalın çeperli sklerenkima lifleri çok sağlamdır, aynı kalınlıktaki çelik teller kadar yük kaldırabilirler. Taş hücrelerinin sklerenkima liflerinden farkı boylarının uzun olmaması ve yaklaşık olarak boylarının enlerine eşit olmasıdır. Bu hücrelere bitkinin kabuğunda, meyve ve tohumlarında çok sık rastlanır. Armut ve ayvanın meyvelerindeki sert hücreler taş hücreleridir.

3- İletim Doku
– Bitkilerde maddelerin taşınmasını gerçekleştiren dokudur.
– İletim dokusu, yapısı ve görevi bakımından ksilem (odun borusu) ve floem (soymuk borusu) olmak üzere iki kısımdan meydana gelir.
a) Ksilem ( odun boruları )
Ölü hücrelerden oluşur.
Topraktan alınan su ve mineral maddeleri üst kısımlara taşır.
Taşıma tek yönlüdür.
Taşıma hızlıdır.

b) Floem ( soymuk boruları )
Hücreleri canlıdır
Fotosentez sonucu oluşan ürünleri taşır.
Taşıma çift yönlüdür.
Taşıma hızı yavaştır.

4- Örtü Doku
– Bitkinin dış kısmını örterek, iç kısmındaki dokuları, mekanik etkiler ve su kaybı gibi olumsuz durumlardan koruyan dokudur.
– Hücreleri kalın çeperli ve klorofilsizdir.
– Epidermis ve peridermis olarak iki çeşittir.

a) Epidermis;
Canlı hücrelerden oluşmuştur. Hücreleri büyük kofullu, az sitoplazmalı ve klorofilsizdir.
Bitkinin dış yüzeyini kaplar.
Hücreler arası boşluklar bulunmaz.
Hücrelerin dışarıya bakan yüzlerinde kütin birikimi sonucu su kaybını azaltan kütikula tabakası oluşmuştur.
Bitkinin genç bölgelerinin ve yapraklarının üzerini örter.
Epidermis hücrelerinin farklılaşmasıyla stoma, tüy, hidatot, emergens ( diken ) gibi yapılar oluşur.
– Stoma; gaz alışverişini sağlar.
– Hidatot; özellikle geceleri suyun dışarı atılmasını sağlar.
– Tüyler; bitkilerde korunma, tırmanma, savunma, salgılama, emme gibi farklı görevleri yapar.
– Emergensler(dikenler); hayvanlara karşı savunma aracıdır.
b) Peridermis( Mantar doku )
Çok yıllık bitkilerde kök ve gövdedeki kalınlaşma nedeniyle epidermis parçalanır ve bitkiyi koruyamaz. Epidermisin yerini peridermis alır.
Ölü hücrelerden oluşur.
Lentiseller( kovucuk ) gaz alışverişini sağlar.
Örtü doku içinde salgı yapan bazı bölgeler vardır. Bu bölgelerin özellikleri;
– Hücrelerinin metabolizmaları hızlıdır. Golgi aygıtı gelişmiştir.
– Hücreler tek tek ya da gruplar halinde diğer dokuların arasına dağılmıştır.
– Hücre içi salgılar ve hücre dışı salgılar olmak üzere gruplara ayrılır.
– Hormonlar büyüme, gelişme, çiçek açma, tohumun çimlenmesi gibi olayları düzenler.
– Reçine ve tanenli salgılar bitkileri zararlı mikroorganizma ve hayvanlardan korur.
– Isırgan otunda salgı üreten tüyler bitkiyi korur.
– Çiçeklerde bulunan koku bal özü salgısı tozlaşmaya yardımcı olur.

Yazıyı indirmek için aşağıdaki linki tıklayınız.

bitkisel-dokular


Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+
Etiketler: , , ,
Eklenme Tarihi: 29 Mart 2015

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın